Gedichtenwedstrijd 2020

De Poëzieweek in Nederland en Vlaanderen krijgt elk jaar een thema mee.

Dit jaar is dat: ‘De toekomst is nu.’ Evenals voorgaande Jaren is het ons ook nu weer een genoegen geweest om in het kader van de Poëzieweek een gedichtenwedstrijd uit te schrijven en dichters en dichteressen uit te nodigen tot het schrijven van een gedicht bij het jaarthema. Is dat op zich al iets om veel waardering voor te hebben, we verwachten daarnaast dat het gedicht een maatschappelijke ‘bite’ heeft en dan mag het ook nog eens niet langer zijn dan 14 regels… Ga d’r maar aan staan!

Nou, dat hebben tal van dichters gedaan! Niet alleen uit Doesburg en omgeving, maar uit heel Nederland en Vlaanderen kregen wij prachtige gedichten toegezonden. Tineke Beishuizen heeft u daarvan al veel moois laten horen!

Voor ons als jury is het een even dankbare alsook schier onmogelijke taak om uit al die mooie inzendingen dat ene gedicht te kiezen waarvan wij zeggen: ‘Dit gedicht springt er voor ons uit, dit gedicht verdient het om komend jaar aan de muren van de Martinikerk in Doesburg te lezen te zijn.’ Het zijn boeiende gesprekken die wij in ons juryberaad voeren,- u zou er eens getuige van moeten zijn.
Gelukkig heeft het juryberaad ons ook deze keer bij drie gedichten gebracht die we in het bijzonder willen memoreren. Onze top 3 van dit jaar.
Aan mij de eer om u te vertellen welke gedichten dit zijn.


Het gedicht waaraan wij de derde plaats toekennen, brengt ons in ietwat sprookjesachtige sferen. Het laat ons kennismaken met een meisje dat bezield is door een droom. En die droom maakt haar tot ‘meisje met een missie.’ Daarmee maakt zij het zichzelf overigens allesbehalve gemakkelijk,- ze weet het. ‘Ze wringt zich in nesten van vreemde vogels’, ‘botst op schaduwen die de wegwijzers tilt draaien.’ Het is duidelijk dat zij niet bij iedereen de handen op elkaar krijgt voor waar zij zo vol van is.
Gepassioneerd is zij ‘steeds onderweg.’ ‘Zal dit zo intens levende meisje de slaap wel kunnen vatten?’ zou je je bezorgd af kunnen vragen, ‘zal ze niet gekweld worden door nachtmerries?’ Het gedicht vertrouwt ons toe dat zij ‘slaapt in eigen dromen.’
Hoe zal het aflopen met dit meisje en haar droom? Vertelt het gedicht ons dààr nog iets over? De laatste woorden gewagen van ‘een geest uit een fles.’ Het meisje heeft klaarblijkelijk wél iets losgemaakt en waar dàt dan eindigt…?

Wij denken dat de Vlaamse dichteres Erika De Stercke haar gedicht geschreven heeft met de Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg voor ogen. Daarmee heeft zij een actueel en specifiek thema bij de kop en doordringt ze ons ervan dat het willen veranderen van de wereld, hoezéér ook met de beste bedoelingen, een weerbàrstige aangelegenheid is. Toch sombert Erika De Stercke hier niet over maar transformeert de wijze waarop media over deze kruistocht berichten tot een sprookje, geschreven bij een meisjesdroom.

Toekomstlicht op de dag van vandaag

Naar een open wereld snakt ze, het meisje
onderweg. Fladdert van pleinen naar parken
met een tong naar kennis en een neus naar

zielsverwanten. Ze wringt zich in nesten
van vreemde vogels, slaapt in eigen dromen
het meisje steeds onderweg.

Hoopt het licht te vinden, vandaag en zelfs
gisteren maar botst op schaduwen die
de wegwijzers tilt draaien.

Net een geest uit een fles, oplossen zonder
sporen achter te laten, zal ze schitteren
als sterrenmeisje ver weg.

Erika De Stercke, 3e plaats


Poëzie kan je zo verrassen! Dat blijkt wel uit het gedicht waaraan we de tweede plaats hebben toegekend. Wanneer je begint te lezen krijg je het gevoel een beschrijving van de toekomstige wereld te lezen, maar blijkt het te gaan om een verleden dat we verpest hebben. Dat wordt in dit gedicht overigens nergens zo expliciet gezegd, maar iedere lezer van dit gedicht voelt dit op zijn of haar klompen aan. Wij vinden dat knap: hoe dichteres Jantine Dijkstra, met weinig woorden, in slechts acht dichtregels, klare taal spreekt. Zonder ergens toe op te roepen weten wij hoe het er nu voor staat, hoe dat zo komt en wat ons te doen staat. ‘We hebben het zo netjes meegekregen…’

‘Het paradijs heeft appels’ zo begint Jantine haar gedicht. Wat ons betreft is de boodschap van haar gedicht een appeltje om onze tanden in te zetten.

Het paradijs

Het paradijs heeft appels
en vogels in het veld
een ozonlaag waardoor je zonder kleren kan
een bodem, gezond als vis
in schoon water
een grote snoepwinkel
met genoeg, meer dan genoeg

we hebben het zo netjes meegekregen.

Jantine Dijkstra, 2e plaats

 

Tot besluit dan het gedicht dat door burgemeester Loes van der Meijs op 26 januari aan de Martinikerk is onthuld.

Het gedicht vertelt ons van het stoutmoedige plan dat iemand heeft opgevat om ritueel afscheid te nemen van zijn slechte gewoontes en gebreken die als demonen door zijn leven rondwaren en er klaarblijkelijk in slagen om van alles te verstieren.
Het zal niemand verbazen dat zoiets enorm oplucht! Er ontstaat ruimte in je denken, in je voelen, in je leven om met frisse moed voort te gaan,- zín in de toekomst!

Het is zo’n gedicht waar je zelf ook zin van krijgt om nog eens heerlijk over door te mijmeren en eerlijk jezelf te bevragen op hoe jijzélf dat eigenlijk doet: afrekenen met je slechte gewoontes en gebreken… Eén van onze juryleden zei over dit gedicht:
‘Dit is psychotherapie voor gevorderden, zonder de eindeloze sessies die daarbij horen. Dit is een gedicht dat in alle terloopsheid een samengebalde oerkracht uitstraalt.’

De opluchting waar het gedicht mee eindigt, daar kunnen we vérder mee! Al knaagt er ergens in mij nog wel een fluisterstem die zich afvraagt: ‘Zijn die slechte gewoontes en gebreken nu wèrkelijk ‘verleden tijd’…? Of, is dít soms één van die demonen die mij nu parten speelt… Maar wanneer ik dan zie dat de naam van de dichter ‘Elixir’ is, dan denk ik: dit móet wel goed komen! Toch…?!

Verleden tijd

Gisteren had hij stoutmoedig
voor elk van zijn demonen,
slechte gewoontes en gebreken
een voorwerp uitgezocht

Al die objecten had hij
op een tafel uitgestald
en een laatste maal
bezwerend toegesproken

Vandaag heeft hij ze
ceremonieel zwijgend
in zijn tuin begraven

Opgelucht haalt hij nu adem:
vóór hem ligt de toekomst
achter hem het graf

Elixir (Marcel Mengelers), 1e plaats

 

Naar boven